کشف ژن باهوشی

هوش چیست؟ سوالی است که قرن‌ها بشر به دنبال پاسخ واحدی برای آن می‌گردد. آیا هوش همان استعداد است؟ قوه ابتکار است؟ دانایی است؟ قدرت یادگیری است؟ حافظه قوی برای شماره تلفن و شعر است؟ توانایی برآمدن از پس مشکلات است؟

هوش از جمله مباحثی است که سال‌هاست در محافل روان‌شناسی مورد بررسی و پژوهش است و هر یک از دانشمندان نظری در مورد آن دارند.

برخی از روان‌شناسان معتقدند هوش بیشتر تحت‌تاثیر عامل وراثت و ژنتیک است و برخی دیگر عامل محیط را موثرتر می‌دانند.

به هر حال هنوز محققان و دانشمندان تعریف واحدی برای هوش ندارند و هر یک به نوعی آن را تعریف و تحت‌تاثیر عواملی چند می‌دانند.

با این حال سال‌هاست محققان به دنبال چرایی میزان هوش در افراد مختلف هستند و تلاش می‌کنند ژن‌هایی را بیابند که بر سطح هوش موثر است، لذا بتازگی گروهی از محققان موفق به شناسایی ژنی شدند که اعتقاد دارند بر تعیین سطح هوش یا همان IQ موثر است.

در این مطالعات که روی ۲۰ هزار نفر انجام شد، پژوهشگران نمونه‌هایی از DNA و عکس‌های ام.آر.آی مغز این افراد را مورد بررسی و مطالعه قرار دادند و دریافتند در همه این افراد بخشی از DNA با مغز و توانایی‌های مغزی مرتبط است. با مطالعات بیشتر مشخص شد یکی از ژن‌ها تاثیر بیشتری در این توانایی‌ها دارد.

اغلب مطالعات مربوط به جنبه ژنتیکی هوش با شکست مواجه شده بود زیرا محققان اغلب به دنبال یک ژن خاص بودند که به طور مستقیم بر تعیین سطح هوش موثر باشد، که تاکنون موفق به یافتن این ژن خاص نشده بودند؛ چرا که یافته‌ها نشان می‌داد در تعیین سطح هوش، هزاران ژن تاثیر دارند، اما بالاخره با تلاش و کوشش بسیار محققان در تازه‌ترین یافته‌ها توانستند ژنی را بیابند که می‌گویند نسبت به سایر ژن‌ها تاثیر بیشتری بر تعیین سطح هوش افراد دارد.

این گروه از دانشمندان در این مطالعات پی بردند فعالیت این ژن نسبت به سایر ژن‌ها بیشتر است. آنها این ژن را HMGA2 نامیدند و با کمک عکسبرداری و اسکن مغزی افراد نمونه و همچنین بررسی DNA آنها پی بردند که بخشی از ژنوم یا ماده ژنتیکی افراد تاثیر بیشتری بر توانایی‌های فکری و ذهنی فرد دارد.

همچنین آنها دریافتند اندازه بخش‌هایی از مغز در افراد تا حدودی با هم متفاوت است، بویژه بخش هیپوکامپ مغز که مسوول حافظه و یادگیری است در این افراد با هم فرق دارد. محققان با ادامه بررسی‌ها دریافتند ژن HMGA2 بر این قسمت از مغز تا حدودی موثر است.

آنها برای بار دوم این آزمایش را روی ۱۶۴۲ نفر دیگر از افراد که از نظر سطح هوشی نرمال بودند نیز انجام دادند. آنها دریافتند این ژن تا حد زیادی موثر است و افراد در واقع آن را از هر دو والد خود یعنی پدر و مادر به ارث می‌برند.

در آن دسته از افراد که این ژن در آنها فعال‌تر است، اندازه هیپوکامپ بزرگ‌تر است و آنان تا حدودی باهوش‌ترند. در ادامه پژوهشگران با توجه به عکس‌های ام.آر.آی و اسکن‌های مغزی و بررسی‌های ژنتیکی دریافتند تفاوت هیپوکامپ مغز افراد به دلیل فعالیت ژنی به نام TESC است چرا که این ژن باعث تفاوت در اندازه این قسمت از مغز می‌شود و تفاوت در فعالیت این ژن سبب تفاوت در هیپوکامپ مغز افراد شده به طوری که این میزان تفاوت حدود ۱٫۲ درصد کمتر یا بیشتر است.

البته محققان می‌گویند همزمان با افزایش سن، از سنین بزرگسالی به بعد هر سال قسمتی از هیپوکامپ به میزان ۰٫۵ درصد تحلیل می‌رود. از طرفی بروز بیماری‌هایی مانند آلزایمر نیز سبب تحلیل این قسمت از مغز می‌شود. محققان معتقدند با ورزش منظم می‌توان تحلیل رفتن این قسمت از مغز را تا حدودی کنترل کرد و حتی می‌توان بر اندازه این قسمت افزود و این بخش از مغز را که مسوول حافظه و یادگیری و کلا هوش است، تقویت کرد.

محققان هنوز راه زیادی در پیش دارند، زیرا معتقدند با این که ژن HMGA2 بر هوش تاثیر دارد، اما هنوز تاثیر مستقیم آن به تایید نرسیده است و آنها امیدوارند با مطالعات بیشتر بتوانند به شواهد بیشتری در این زمینه دست یابند.

© / آزاده سیدمیرزایی‌جهقی / روزنامه جام‌جم. خرداد۱۳۹۱