علوم انسانی

مم به‌روایت مقصود فراستخواه(کتاب ما ایرانیان). بخش آخر

کتاب ما ایرانیان، نوشته مقصود فراستخواه

مم‌ها، عنصر کنش و دگرگونی فرآیندهای ممتیک تکرار خودبه‌خودی نیستند، در آن‌ها عنصر کنش، یادگیری و تحول وجود دارد. همان‌طور که ژن‌ها نیز تکرار خود‌به‌خودی نبوده‌اند. ما تطورهای ژنتیکی مختلفی پیدا کردیم تا آدم شدیم. اگر تطور[فرگشت] ژنتیکی پیدا نمی‌کردیم، به‌تعبیری اکنون بالای درخت بودیم. تعبیر علمی همان است که در تئوری‌های زیست‌شناختیِ تکامل آمده. تعبیر دینی هم این است ... بیشتر بخوانید »

مم به‌روایت مقصود فراستخواه(کتاب ما ایرانیان). بخش ۵

کتاب ما ایرانیان، نوشته مقصود فراستخواه

فرآیندهای تدریجی و جهشی مم‌ها فرآیندهای ممتیک در فرهنگ به دو صورت می‌تواند روی دهد: به‌صورت انتخاب طبیعی و سازگاری تدریجی و یا به صورت ویروسی و جهشی. در شکل تدریجی، فرهنگ به تدریج حاوی اطلاعات خاصی می‌شود، برای مثال می‌توان به‌پنهان‌کاری اشاره کرد. مردم در این سرزمین به‌تدریج در سازگاری با محیط یاد می‌گیرند پنهان‌کاری کنند، به‌حدی که حتی ... بیشتر بخوانید »

مم به‌روایت مقصود فراستخواه(کتاب ما ایرانیان). بخش ۴

کتاب ما ایرانیان، نوشته مقصود فراستخواه

راه‌های انتقال و شیوع مم‌ها صورت‌های جابه‌جایی مم‌ها نیز متنوع است: تاثیر و تاثر و ارتباطات، تقلید، تجربه، خاطره، پراکسیس، یادگیری و… یکی از صور جابه‌جایی مم‌ها ارتباط است. سوار تاکسی می‌شویم، معامله می‌کنیم، بانک می‌ریوم. این ارتباطات و تاثیر و تاثرها همه ماهیت ممتیک دارند. تقلید دومین صورت جابه‌جایی است. البته در این‌جا شکل منفی تقلید یعنی کورکورانه و ... بیشتر بخوانید »

مم به‌روایت مقصود فراستخواه(کتاب ما ایرانیان). بخش ۳

کتاب ما ایرانیان، نوشته مقصود فراستخواه

حاملان و ناقلان مم دراینجا این پرسش به‌میان می‌آید که حاملان کدهای اطلاعاتی چه کسانی هستند؟ نمونه‌ای از حاملان مم‌ها از این قرار است: مردم، کنشگران، پدر و مادر، همالان، معلمان، نخبگان، رسانه‌ها و… . وقتی مولوی می‌گوید:«می‌رود از سینه‌ها تا سینه / از ره پنهان صلاح و کینه‌ها» به‌فرآیندی اشاره می‌کند که در نظریه مم‌ها از آن بحث شده ... بیشتر بخوانید »

مم به‌روایت مقصود فراستخواه(کتاب ما ایرانیان). بخش ۲

کتاب ما ایرانیان، نوشته مقصود فراستخواه

توضیح: در این مطلب، خلقیات ما ایرانیان به‌صورت مِمِتیک مثال زده شده‌اند که می‌تواند مدلی باشد برای دیگر خصوصیاتِ ایرانیِ ما. مم‌ها چگونه کپی و تکثیر می‌شوند؟ مم‌ها یا همان کدهای اطلاعاتی درواقع، الگوهای نگرشی و رفتاری ما را نشان می‌دهند و حاوی هنجارها و قواعد هستند. اگر این قاعده رواج یافته است که برای حل معشیت زندگی باید دروغ ... بیشتر بخوانید »

مم به‌روایت مقصود فراستخواه(کتاب ما ایرانیان). بخش ۱

کتاب ما ایرانیان، نوشته مقصود فراستخواه

مم‌ها چیستند؟ مم‌ها متناظر با ژن‌ها مفهوم‌سازی شده‌اند. افرادی مانند داوکینز(Richard Dawkins) و دیگران در مفهوم‌پردازی مم‌ها پیش قدم بوده‌اند. کتاب ژن خودخواه داوکینز نخستین بار در سال ۱۹۷۶ منتشر شد. برمبنای این نظریه مم‌ها کدهای رفتاری هستند که فرهنگ ما را توضیح می‌دهند. این نظریه البته به‌لحاظ متد، شواهد و مفروضات قابل بحث و نقد بررسی است، ولی به‌نوبهٔ ... بیشتر بخوانید »

غریزه اخلاقی: استیون پینکر

غریزه اخلاقی استیون پینکر

چرا ما انسان‌ها بعضی مسائل را اخلاقی می‌دانیم و بعضی مسائل را نه؟ آیا اخلاقی دانستن یا نداستن بعضی امور به‌ریشه‌های فرگشتی ما انسان‌ها باز می‌گردد؟ استیون پینکر، روان‌شناسی تکاملی، در مقالهٔ «غریزه اخلاقی» به‌ریشه‌های تاریخی امور اخلاقی با محوریت فرگشت می‌پردازد و در عین حال با مثال‌های گوناگون و جذاب، پیش‌فرض‌های اخلاقی ما انسان‌ها را به چالش می‌کشد. به‌عنوان ... بیشتر بخوانید »

هربرت اسپنسر: عقاید و نظرات

عقاید هربرت اسپنسر

قانون کلى تکامل: تبدیل تکامل و انحلال به یکدیگر ….بارى هرچند چنین اصول کلى‌اى نظیر ویرانى‌ناپذیرى ماده، تداوم حرکت و ثبات و بقاى نیرو مؤلفه‌هاى سنتزى هستند که فلسفه مى‌کوشد به آن دست یابد، این‌ها حتى همراه با یکدیگر چنین سنتزى را تشکیل نمى‌دهند. چراکه ما نیازمند به یک قاعده یا قانون هستیم که سیر دگردیسی‌هاى ماده و حرکت را ... بیشتر بخوانید »

هربرت اسپنسر: زندگی و آثار

هربرت اسپنسر

هربرت اسپنسر در سال  ١٨۵٨ ، یک سال پیش از انتشار منشأ انواع داروین، طرحى از یک نظام ارائه کرد که مى‌بایست بر قانون تکامل یا به تعبیر خود او قانون ارتقاء مبتنى باشد. او یکى از معدود متفکران انگلیس است که عامدانه و عالمانه براى تلفیق یک نظام فلسفى جامع کوشیده‌اند. همچنین یکى از معدود فیلسوفان انگلیسى است که در ... بیشتر بخوانید »