کابوس‌های داروین(ریشه‌ها و گرایش‌های تکاملی ژانر علمی-تخیلی) – بخش دوم

۱. شرکت هیولاها

برایان آلدیس، در تالیفش دربارهٔ تاریخ ادبیات علمی-تخیلی این موضوع را مطرح می‌کند که فرانکشتاین(۱۸۱۸۱) نوشتهٔ مری شلی کتاب پیشروی بود که در آن، ترس‌هایی از جنس الهیات موج اول گوتیک جای خود را به‌وحشت‌های فیزیولوژیک و کاملاً ماتریالیستی علمی-تخیلیِ آتی داد.

رقیب ویکتور[(دکتر داستان فرانشکتاین)] به‌هیچ وجه از جنس معنوی نیست، بلکه او با همزاد مادیِ خود طرف است، موجود بی‌جانی که جرقهٔ الکتریکی در او جان دمیده است.[مثل سوپ آغازین حیات!-آگاهی‍]

طرحی از فرانکشتاین

طرحی از فرانکشتاین

بی‌شک [فیلم] فرانکشتاین(۱۹۳۱) جیمز ویل به‌نوبهٔ خود نقشی حیاتی در پایه‌ریزیِ ژانر فیلم‌هایی داشت که در اوایل دههٔ ۱۹۳۰ پیرامون واژهٔ «وحشت» شکل گرفتند.

ویل عمدهٔ تمرکز  خود را بر قسمتی از رمان گذاشت که به‌آزمایشگاه و هیولای وصله‌پینه مربوط می‌شد. حتی در دوران پیش از اعمال قانون سانسور، بخش‌هایی از آن حذف شد(برای مثال فرانکشتاین در لحظه پیروزی‌اش اجازه نداشت بگوید: به‌نام خدا. حالا می‌دانم در جایگاه خدا بودن چه احساسی دارد.) اما به‌هرحال کمپانی یونیورسال فیلم را به‌طور گسترده‌ای پخش کرد.

قبول [فیلم] راز زندگی(۱۹۳۱) در برخی ایالت‌های آمریکا آسان نبود؛ این فیلم، مستند گزنده‌ای بود که در آن نظریهٔ تکامل توسط هـ.م پارشلی، استاد دانشگاه، توضیح داده می‌شد و در آن زمان نزد برخی از مجامع سینمایی ناشایست محسوب و ممنوع شده بود.

ایالات متحده هنوز از ماجرای محاکمهٔ اسکوپس فاصلهٔ زیادی نگرفته بود؛ پرونده‌ای از سال ۱۹۲۵ که معلم مدرسه‌ای به‌نام جان اسکوپس به‌خاطر تدریس نظریهٔ تکامل [(فرگشت)] در ایالت تنسی متهم شد.[(رجوع شود به فیلم باد را به‌ارث خواهی برد).] شاید این موضوع نشان دهد که چرا در ژانر وحشتِ علمی-تخیلی در آمریکای دهه ۱۹۳۰ همیشه هاله‌ای از داروینیسم حاضر بوده است.

روبن مالولیان در اقتباس خود از دکتر جکیل و آقای هاید(۱۹۳۱)، به‌اجراهای فنی و تماشاییِ صحنه‌های تغییر شکل در فیلم محوریت داد، صحنه‌هایی که در آن فردریک مارچ از یک ستارهٔ سینما به میمونی شهوت‌ران تبدیل می‌شود. سینما به‌شکل وسواس گونه‌ای از روایت کلاسیک استیونسن از پسرفتِ بیولوژیکی تحت کنترل خودِ فرد، اقتباس کرده است. گویی می‌خواهد پیشرفت فنی خود را با نشان دادنِ چنین صحنه‌هایی به‌رخ بکشد.

داستان گرگینه که افسانهٔ پسرفت حیوانیِ خود را داشت، با فیلم گرگینهٔ لندن(۱۹۳۵)، وارد سینما شد. در این بین، تمِ دگردیسی محور فیلم بدنام تاد براونینگ، عجیب‌الخلقه‌ها(۱۹۳۲) قرار گرفت که روی دیگر غول‌پیکرنماییِ کینگ‌کنگ(۱۹۳۳) بود.

جایگاهی که حالا برای انسان در اکولوژیِ طبیعی در نظر گرفته شده بود، شاید از دلایل موفقیت فیلم تارزان، مرد میمونی(۱۹۳۲) باشد که اقتباسی از روایت پراضطراب ادگار رایس باروز از مرز میان انسان و حیوان بود؛ هرچند که شنای برهنهٔ قهرمان المپیک، جوزفین مک‌کیم در تارزان و رفیقش(۱۹۳۴) تثبیت قوانین اداره سانسور را به‌همراه داشت.

از میان فیلم‌های این دوره، جزیرهٔ ارواح گمشده(۱۹۳۲) به‌کارگردانی ارل‌سی.کنتون شاید آشکارترین محتوای داروینی را داشته باشد.

تصویری از فیلم جزیره ارواح گمشده

تصویری از فیلم جزیره ارواح گمشده

چارلز لاتون، نمونهٔ منحوس و منحرفی از دکتر موروی ولز را ارائه می‌دهد. اما شخصیت موروی فیلم، برخلاف کتاب، با گزینشِ جنسیتِ موجوداتِ دست‌سازش می‌خواهد ثابت کند که آن‌ها از همه نظر انسانند.

وی ابتدا برای آزمایش پارکر، قهرمان فیلم، و لورا، زنی که پلنگ بوده را سر راه هم قرار می‌دهد و بعد زن بلوند و میمون تغییر شکل یافته را، و به‌این ترتیب به‌نوعی ملودرام نژادی شبیه می‌شود. مردان جانورگونه را بلا لگوسی کنترل می‌کند که با نگاه‌های آزاردهنده‌اش به دوربین در کلوزآپ‌ها، و بعد به‌راه‌انداختن شورشی که تشکیلات علمی را برمی‌اندازد، اجرایی بیادماندنی دارد.

فیلم در بسیاری از کشورها بلافاصله قدقن شد و ادارهٔ سانسور جلو پخش دوباره‌اش در ۱۹۳۵ را گرفت و فیلم کنار رفت. هیئت فیلم در استرالیا برای این فیلم دستهٔ جداگانه‌ای تعریف کرد به‌نام NEN (برای بومیان به‌نمایش در نیاید) که احتمالا به‌خاطر ترس از تصاویر قیام علیه کنترل استعماری بود. فیلم در انگلستان نیز تا سال ۱۹۵۹ اکران نشد.

دگرگونیِ داروینی آشکارا موجب پریشانی شد.

بخش اول/

پی‌نوشت:

۱. اعداد داخل پرآنتز، سال تولید فیلم هستند

۲. مطالب داخل [] از آگاهی‍ است.

فهرست مطالب کابوس داروین:

بخش اول

بخش دوم

بخش سوم

بخش چهارم

بخش آخر

از ما حمایت کنید تا سایت بسته نشود

با توجه به افزایش قیمت دلار، هزینه تمدید هاست بالا رفته. برای ادامه فعالیت سایت نیاز به کمک‌های مالی داریم. در صورتی که کمک‌ها نتواند ۵۰٪ هزینه تمدید را پوشش دهد، مجبور به پایان فعالیت می‌شویم. مهلت تمدید هاست، آخر مهرماه است.

می‌خواهم کمک کنم

برو به صفحه اول سایت