نگاهی اجمالی به فرگشت دایناسور ها-قسمت اول

قسمت اول: دایناسور‌ها در بین مهره داران

همه ما با کلمه دایناسور آشناییم، اما دقیقا نمی‌توانیم بگوییم که مفهوم علمی آن چیست. لذا بجاست تا با آن آشنا شویم، خزندگان را غالباَ به عنوان مهره داران ابتدایی و فوق العاده تنبل و کند می‌شناسند اما وقتی سعی می‌کنیم با نگاهی واقع بینانه به موضوع بنگریم می‌بینیم که پرندگان، موجودات خونگرم و فعال دوره ما، در حقیقت از خزندگان به وجود آمده‌اند. امروزه مهره داران خشکی زی یا تتراپود‌ها تنها به ۳ گروه تقسیم می‌شوند:

۱-دوزیستان

۲-خزندگان

۳-پستانداران

حتماَ می‌پرسید پرندگان چه شده‌اند؟ باید گفت طبق روش‌های نوین دسته بندی، چون پرندگان مستقیماَ از خزندگان جدا شده‌اند، در طبقه بندی نیز مستقیما جزو خزندگان محسوب می‌شوند. در حالی که چون پستانداران از خزندگان مشتق نشده‌اند، جزو خزندگان نیستند بلکه در کنار آن‌ها قرار می‌گیرند. با این وصف باید گفت لااقل برخی از خزندگان آرام آرام، خونگرم شده‌اند و به پرندگان تبدیل شده‌اند.

جایگاه دایناسور‌ها در بین خزندگان

برای اینکه موضوع خوب تشریح شود، ابتدا باید گفت نمی‌توان موجودات گذشته را از موجوداتی که هم اکنون وجود دارند، به درستی شناخت. پس برای شناخت حیات و ماهیت زندگی باید همه جانداران را، چه زنده و چه منقرض شده بررسی کرد. بررسی علمی دانشمندان نشان می‌دهد از نظر بوم‌شناسی تاریخ زمین به ۳ دوره تقسیم می‌شود:

۱-دوره دوزیستان: تمام مهره داران خونسرد بوده‌اند، و از آنجا که شکارچیان خونسرد غذایی کمتر از شکارچیان خونگرم نیاز دارند، رقابت بین شکارچیان این دوره کمتر بوده و ۶۰درصد موجودات یک منطقه گوشتخوار بوده‌اند.

۲-دوره خزندگان: از دویست میلیون سال پیش آغاز و در ۶۵ میلیون سال پیش خاتمه می‌یابد. قصد اثبات پیشرفته بودن خزندگان این دوره را نداریم و قضاوت را به عهدهٔ خودتان واگذار می‌کنیم. درصد شکارچیان در این دوره تنها ۳/۵درصد بوده است. یعنی رقابت شدیدی وجود داشته و چنین رقابتی نشانه احتیاج غذایی بالاست.

۳-دوره پستانداران: که هم اکنون در آن به سر می‌بریم و درصد شکارچی‌ها در آن ۵ درصد است یعنی بیشتر از دوره خزندگان. بحث درباره سوخت و ساز خزندگان فرصت زیادی می‌خواهد، طرح این نکته برای توجه به این موضوع بود که، کلمه خزنده نباید لزوما یادآور موجودی کند و تنبل باشد.

در تصویر زیر می‌توانید گروه‌های مختلف خزندگان و زمان حضور آنهارا ببینید و متوجه بشوید که پرندگان از خزندگان پیشرفته و خون گرمی به نام دایناسور‌ها حاصل شده‌اند.

رده بندی دایناسور ها

تفاوت‌های اصلی بین یک دایناسور و یک خزنده

۱-خزندگان نزدیک‌ترین وابستگان تمساح‌ها و پرندگان‌اند که هر دو گروه بر خلاف خزندگان قلب چهارحفره‌ای خونگرم دارند. فسیل یک دایناسور که به تازگی کشف شده، وجود قلب چهارحفره‌ای در آن را ثابت می‌کند.

۲-شواهد جدید نشان می‌دهد که بدن بیشتر دایناسور‌ها، نه از پولک یا فلس بلکه از پوشش شبیه مو یا پر پوشیده بوده است که بعد‌ها در پرندگان به صورت پرهای پروازی فرگشت یافته است.

۳-برخلاف خزندگان ابتدایی که پا‌هایشان از طرفین بدن خارج می‌شود، پاهای دایناسور‌ها، مثل پرندگان و پستانداران از زیر تنه آن‌ها خارج می‌شود که باعث می‌شود آن‌ها اساساَ حیواناتی سریع و دونده باشند.

ادامه دارد….