معرفی کتاب: در جست‌وجوی حافظه (پیدایش دانش نوین ذهن)

مشخصات کتاب:

  • کتاب در جست‌وجوی حافظهعنوان : در جست‌وجوی حافظه (پیدایش دانش نوین ذهن)
  • نویسنده: اریک کندل
  • مترجم: سلامت رنجبر
  • ناشر: آگه
  • سال چاپ: ۱۳۹۳

شرح و توضیح ذهن انسان از دیدگاه زیست‌شناسی در قرن بیست‌ویکم به یکی از مهم‌ترین چالش‌های علوم طبیعی تبدیل شده است. فهم و درک زیست‌شناسانه پدیده‌هایی همچون ادراک، فراگیری، حافظه، اندیشه، آگاهی و مرزهای اراده آزاد از جمله دغدغه‌های این حوزه بوده و هست.

کشف ساختار DNA در سال ۱۹۵۳ انقلابی در زیست‌شناسی به پا کرد و در نتیجه سیستمی نظری تهیه و ارایه شد که در چارچوب آن امکان این توضیح وجود داشت که چگونه اطلاعات ژن‌ها کارکردهای یاخته‌ها را کنترل می‌کند، در کنار پی‌بردن به چگونگی تنظیم فعالیت ژن‌ها و تولید پروتیین.همچنین برای زیست‌شناسان روشن شد که چگونه تکامل موجود زنده بر ژن‌ها موثر بوده و به این ترتیب طرح ساختمان بدن شکل گرفت.

زیست‌شناسی در پرتو این دستاورد‌ها، جایگاه مهمی در میان علوم طبیعی در ۵۰ سال اخیر به دست آورد. از این‌رو، امروزه زیست‌شناسان با دانشی نوین، توجه خود را معطوف به هدف بزرگ‌تری کرده‌اند: توضیح ذهن انسان از دیدگاه زیست‌شناسی یا به عبارت دیگر، درک زیست‌شناختی ذهن انسان.

این تحقیقات در ۵۰ سال اخیر رشد گسترده‌ای داشته است. این دانش نوین متکی بر پنج اصل است که اریک کندل در کتاب «در جست‌وجوی حافظه» به آن پرداخته است:

۱- مغز و ذهن جدایی‌ناپذیرند.

۲- هر عمل ذهنی در مغز توسط مدارهای ویژه نورونی در بخش‌های مختلف مغز به اجرا درمی‌آیند.

۳- همه این مدارهای نورونی از پیوستن سیگنال‌های مشابه ساده به یکدیگر تشکیل می‌شوند که یاخته‌های عصبی آن‌ها را تولید می‌کنند.

۴- مدارهای نورونی برای اینکه این سیگنال‌ها را در یاخته‌های عصبی و همچنین بین یاخته‌های عصبی تولید‌ کنند، از مولکول‌های ویژه‌ای استفاده می‌کنند.

۵- این مولکول‌‌های ویژه پیام‌دهی از میلیون‌ها سال تکامل به‌جا مانده‌اند.

نویسنده در این کتاب دو سرگذشت را با هم ترکیب کرده است: نخست سرگذشت دستاوردهای علمی در تحقیق ذهن است که در نیم‌قرن اخیر صورت گرفته و دوم سرگذشت زندگی خودش در کنار فعالیت‌های علمی او در خلال ۵۰سال گذشته. این ترکیب توضیح می‌دهد که چگونه تجربیات اولین سال‌های زندگی‌ اریک کندل در وین علاقه او را به حافظه برانگیخت. علاقه‌ای که در ابتدا او را بر آن داشت تا به تدریج به روانکاوی روی‌ آورد اما بعد‌ها به زیست‌شناسی مغز و سرانجام هم به فرآیندهای سلولی و مولکولی حافظه. این کتاب گزارش می‌دهد چگونه کوشش‌های فردی نویسنده برای درک حافظه با مهم‌ترین تلاش علمی همه دوران‌ها هم‌راستا شد. سر آخر نیز این کتاب در پاییز سال ۲۰۰۰ برنده جایزه نوبل شد.