فرگشت برای نوجوانان: قسمت آخر

نگاهی دقیق‌تر به انتخاب طبیعی

انتخاب طبیعی به شکل‌های گوناگون روی می‌دهد. حیوانات در سیر فرگشتی روش‌های بی‌شماری برای یافتن غذا، جلوگیری از شکار شدن، جذب کردن جفت و… پدید آورده‌اند. هر خصلتی که به جانور اجازه می‌دهد زنده بماند و تولیدمثل کند، با انتخاب طبیعی «انتخاب» می‌شود، زیرا حیواناتِ دارای این خصلت آن را به نسل‌های بعدی خود منتقل می‌کنند.

برخی از انطباق‌های جانوران

استتار

استتار عنکبوت

استتار عنکبوت

استتار، پنهان شدن به کمک نقش‌ها و خطوطی که کمک می‌کند جانور با محیط خود شباهت پیدا کند، یکی از رایجترین انطباق‌ها در طبیعت است.

این آسان‌ترین راه برای جلوگیری از دیده شدن جانور توسط شکارچیان است. قورباغه‌های سبز درختی وقتی روی برگ‌های سبز نشسته باشند، به دشواری دیده می‌شوند. برخی دیگر از جانوران با تغییرات فصلی محیط سکونتشان تغییر می‌کنند. خرگوش‌های آمریکایی در تابستان قهوه‌ای هستند و مانه دیده شدن آن‌ها در میان برگ‌ها و خاک می‌شود. در زمستان موی این جانوران یک‌دست سفید می‌شود که آن‌ها را در برف استتار می‌کند.
جانوران شکارچی هم از استتار استفاده می‌کنند تا موقع شکار خود را مخفی نگاه دارند. رنگ طلایی سوخته موی تن شیرها همرنگ علف‌های خشک محیطی است که پنهانی در آن به شکار نزدیک می‌شود. شیری که به رنگ صورتی روشن باشد، نمی‌تواند آن‌قدرها پنهان باشد!

همسان‌سازی

همسان‌سازی یعنی وانمود کردن به چیز دیگری بودن. پروانه بیدی، دو خال بزرگ مثل چشم روی بال‌هایش دارد که از فاصله دور شبیه به چشم‌های جانور شکاری است. به‌این ترتیب پرندگان می‌ترسند و به این نوع پروانه‌ها نزدیک نمی‌شوند. یک حشره آمریکایی شباهت زیادی به چوب دارد، وقتی روی شاخه درختی قرار می‌گیرد، به سختی قابل رویت است.

فریب پروانه

فریب پروانه

سرعت

هر چه یک حیوان تندتر بدود، بهتر می‌تواند چیزی را تعقیب کند یا از دست حیوان دیگری فرار کند. سرعت حیوانات بستگی به نحوه فرگشت بدن، اندام‌های حرکتی و محیط زیست‌شان دارد.

فریبکاری

جانورانی که کند هستند و گرفتنشان آسان است گاه راه‌هایی ابداع می‌کنند که دشمنانشان فریب بخورند و بروند. بعضی مارها هنگام خطر وانمود می‌کنند مرده‌اند تا شکارچی آنان را به حال خودشان بگذارد.

بازدارندگی

یک راه برای جلوگیری از طعمه‌شدن این است که بدن یا شکل جانور طوری باشد که خوردن آن سخت باشد. بدن بعضی حیوانات بدنی سفت و استخوانی دارند. خارپشت‌ها و جوجه‌تیغی‌ها به وسیله صدها خار نوک‌تیز خطرناک از خود محافظت می‌کنند.

سمی بودن

اگر چیزی سمی باشد یا مزه بدی بدهد، جانوران شکارچی به سرعت می‌فهمد طعمه خوبی نیست.

درک سریع

هر چه حیوان بتواند بهتر بشنود،ببیند یا بو کند، بهتر می‌تواند صیدی را شکار کند یا شکارچی را قبل از آن‌که خیلی نزدیک شود، شناسایی کند.

تنوع غذایی

حیوانات همه انواع انطباق‌هایی را که به آن‌ها اجازه می‌دهد غذاهای بسیار متنوعی بخورند به دست آورده‌اند. زرافه‌ها گردن بلندی دارند تا به برگ‌های بالای درختان بلند دسترسی پیدا کنند. گاوها صاحب چهار معده هستند تا علف‌های بیشتری بخورند. برخی حیوانات به سم مصونیت پیدا کرده‌اند که می‌توانند موجودات سمی دیگر را بخورند.

طاووس نر و ماده

طاووس نر برای جلب توجه طاووس ماده پرهای خود را باز می‌کند.

جفت‌یابی

اگر استتار برای بقا مهم هست، پس چرا بعضی موجودات رنگ درخشان دارند؟ طاووس‌ها اگر دم کوچکی می‌داشتند کم‌تر در دید شکارچیالن قرار می‌گیرفتند، اما چرا آن‌ها همچنین دم بلند، زیبا و بی‌مصرفی دارند؟
پاسخ شکلی از انتخاب طبیعی به نام انتخاب حنسی است.

نظریه داروین درباره انتخاب جنسی شرح می‌دهد که هر حیوانی برای انتقال خصلت‌هایش به نسل بعد باید کاری بیش از زنده ماندن کند، او باید زاد و ولد کند. و تنها راه داشتن بچه، داشتن جفت است. بنابراین فرگشت آن موجوداتی را ترجیح می‌دهد که در جذب جفت موفق باشند. جانوان کم‌جاذبه فرزندان کم‌تری خواهند داشت و به‌مرور خصلت‌هایشان از بین می‌رود و منقرض می‌شوند.

 

از ما حمایت کنید!

تمام کتاب‌ها و فیلم‌های مستند در سایت به صورت رایگان ارائه می‌شوند.

اگر می‌توانید از ما حمایت کنید تا بتوانیم هزینه‌های نگهداری سایت را تامین کنیم

می‌خواهم کمک کنم

برو به صفحه اول سایت