این چهره به‌ما می‌گوید چرا باید در مورد اجدادمان تجدیدنظر کنیم

صورت شبیه‌سازی شده هومو نالدی

بیش از ۱۵۰۰ فسیل در غار «ریزینگ استار»(Rising Star cave system)  آفریقای جنوبی از یک گونه جدید انسان، به‌نام هومونالدی(Homo Naledi) کشف شده است. اسکلت این گونه جدید، ترکیبی منحصربه‌فرد از ویژگی‌های انسانی(هومو) و غیرانسانی(non-human) دارد..

در سپتامبر ۲۰۱۳، دو غارنورد استخوان‌هایی از اعماق غیرقابل دسترس غار ریزینگ استارز واقع در ۲۵ کیلومتری ژوهانسبورگ(پایتخت آفریقای جنوبی) پیدا کردند. دو ماه بعد، تیمی به رهبری دکتر لی برگر(Lee Berger) از دانشگاه ویتواترسرند، فسیل استخوان‌ها را بررسی و عملیات استخراج فسیل‌ها آغاز شد. فیلم‌های زیادی از نحوه اکتشاف فسیل‌ها منتشر شد.

فسیل نالدی و دکتر برگردر دو مقاله‌ای که در مجله ای‌لایف(eLife) منتشر شد، تمام واکنش‌ها مربوط به گزارش لی برگر و تیم بین‌المللی‌اش بود که گزارش دادند بیش از ۱۵۰۰ فسیل انسان از نوزاد تا بزرگسال را یافته‌اند. بقایای کشف شده، مربوط به گونه جدیدی از انسان به‌نام نالدی(Naledi) است. نالدی در زبان محلی سوتویی(Sotho) یعنی ستاره. به‌هرحال، با اطلاعات به دست آمده از ویژگی‌های بدنی(physical) و ظاهری هومونالدی، سوال‌های زیادی وجود دارد: قدمت فسیل‌ها چندسال است؟ هومونالدی در کجای سیر فرگشت انسان قرار دارد؟ و چگونه استخوان‌ها به اعماق غار رفته‌اند؟

در مقاله اول، برگر و همکارانش تشریح کردند که مجموعه استخوان‌های کشف شده، چه ویژگی‌های خاصی از انسان اولیه و انشقاق یافته از آن‌ها را به‌نمایش می‌گذارد.

به‌عنوان مثال، مغز کوچک، انگشتان منحنی و شکل شانه، بالاتنه و مفصل ران شبیه به استرالوپیتکوس(australopithecines) و انسان ماهر(handy man) است. اما وقتی به مچ، دست‌ها‌ و پاها نگاه می‌کنید، شبیه به نئاندرتال‌ها(Neanderthal) و انسان‌های مدرن(Homo sapiens) است. دندان‌های نالدی دارای فرم انسان اولیه(primitive) مانند افزایش اندازه در دندان‌های ردیف عقب است. اما آن‌ها حدودا ساده و کوچک بوده که در فک جای گرفته‌اند.

اگربه‌نوعی دیگر بقایای نالدی را بررسی کنیم، به‌نظر می‌رسد شبیه به نمونه‌های کوچک هوموارکتوس(انسان راست قامت، Homo erectus) باشد که در دمانسی گرجستان یافت شدند (معروف به انسان گرجی) و حدود ۱.۸ میلیون سال قدمت دارد. به‌هرحال، نمونه استخوان‌های نالدی شامل مواردی است که در انسان ماهر(habilis) و انسان راست‌قامت(erectu) نیست، و این باعث می‌شود مقایسه و کشف شباهت بین اسکلت‌ها دشوار شود.

فسیل انسان گرجی

فسیل انسان گرجی

متاسفانه فسیل نالدی تاریخ‌نگاری نشده است، اما اگر بیش از ۲میلیون سال قدمت داشته باشد، آن‌طورکه برگر(سرپرست تحقیقات) احتمال می‌دهد، شاید نزدیک‌ترین گونه به منشا سرده(genus) ما انسان‌ها باشد. حال اگر قدمت نالدی به کمتر از ۱۰۰هزار سال برسد، چیزی شبیه به انسان فلورسی(مغز و دندان کوچک) در اندونزی خواهد بود که توانسته در جای دیگر ادامه بقا بدهد.(یعنی در یک دوره زمانی با انسان خردمند می‌زیسته است)

از آن‌جا که فسیل نالدی تنها از یک محل یافت شده است، معلوم نیست که گستره جغرافیایی آن فقط در جنوب آفریقاست یا نه. اگر در جاهای دیگر یافت شود، دانشمندان باید فسیل‌هایی که به نام نمونهٔ کوچکی از هوموارکتوس(H. erectus) شناخته می‌شود را دوباره بررسی کنند. (یعنی شاید نمونه فوق اشتباهی تشخیص داده شده است).

در مقاله دوم، برگر و همکارانش از نحوه قرارگیری فسیل ها نوشتند: اتاق(دخمه) دینالدی(Dinaledi) که در زبان محلی یعنی اتاق ستارگان. این اتاق در عمق ۸۰ متری غار ریزینگ استارز که همیشه در تاریکی فرو رفته است، قرار دارد. این شرایط تقریبا شبیه به غار سیمادلوهاوز(Sima de los Huesos) واقع در کوه آتوپارکا(Atapuerca) در کشور اسپانیاست.در آن‌جا ۶۵۰۰ فسیل انسان کشف شد.

در هر دو غار نشانی از اینکه که انسان‌ها در آنجا زندگی می کردند نبود. چرا که این غارها در اعماق زمین قرار دارند. از آنجاکه تیم اکتشافی آتوپارکا استخوان‌هایی از فسیل دست‌ها، پاها و ستون فقرات پیدا کردند، احتمال دادند حدود ۲۸ نئاندرتال اولیه به‌صورت آگاهانه دفن شده باشند.(یعنی توسط سایر نئاندرتال‌ها به‌خاک سپرده شده‌اند و نه عوامل طبیعی)

محل کشف نالدی

محل کشف نالدی

پس باتوجه به توضیحات دیگری که امکان ارائه داشت، مثل کشیده شدن بدن توسط شکارچی به محل اتاق دینالدی، تیم برگر سناریویی شبیه به غار سیمادلوهاوز(Sima de los Huesos ) را ترجیح داد. آن‌ها تشخیص می‌دهند دفن عمدی بدن زیر خاک، رفتار پیچیده برای موجودی است که مغزی بزرگ‌تر از گوریل دارد.(چیزی حدود ۵۰۰ سی‌سی)

حتی بدون تاریخ‌نگاری، نالدی صفاتی مرکب از ویژگی‌های انسانی و غیرانسانی دارد که نشان می‌دهد هم جنس ما انسان‌ها(Homo) بوده و و از خویشاوندهای ماست محسوب می‌شود. با توجه به ساختار اسکلت نالدی، یعنی ترکیبی خاصی از ویژگی‌های انسان اولیه(primitive) و هم سایر گونه‌های دیگر انسانی(هومو)، احتمال دارد سردهٔ(genus) انسان(Homo)، مختلف‌الاجداد(polyphyletic)باشد. به‌عبارت دیگر، برخی از اعضای سرده یا جنس انسان، به‌طور مستقل در مناطق مختلف آفریقا به‌وجود آمده باشند.(یعنی تمام انسان‌تباران از یک منشا واحد نباشند.)

اگر این مورد صحیح باشد، باید چند گونه که در تبار و جنس انسانیان قرار دارد دوباره بررسی شوند که شاید بعدا دیگر در گونهٔ انسانی قرار نگیرند. (یعنی دیگر هومو نباشند). درحالی که خیلی‌ها شرق آفریقا را تنها کلید منشا اولین انسان‌ها می‌دانند، یک شگفتیِ درحال ظهور از جنوب آفریقا به ما یادآوری می‌کند، آفریقا یک قاره بزرگ است که حتی برای اکتشاف بیشتر فسیل انسان‌های اولیه، ناشناخته باقی‌مانده است.

عموزاده‌های فرگشتی ما در سراسر سیاره زمین:

شاید از خوش‌شانسی انسان خردمند، مدرن یا انسان امروزی(Homo sapiens، یعنی خود ما) است که توانست در مسابقه تسلط بر زمین، برنده شود. برای ما معلوم است که در دو میلیون سال گذشته انسان‌های دیگری هم بوده‌اند

فسیل انسان فلورسی

فسیل انسان فلورسی

۱. انسان هابیتی یا انسان فلورسی(Homo floresiensis) که در سال ۲۰۰۳ کشف شد. محل زندگی این نوع انسان در شرق هند(جزیره فلورس اندونزی) در ۱۷ هزار سال قبل بوده است. قد آن‌ها به ۱ متر می‌رسیده اما دارای پاها، دست‌ها و دندان‌های بزرگی بودند. آن‌ها با مغزهای کوچک خود می‌توانستند ابزار درست کرده و فیل شکار کنند. شاید قابلیت ساخت آتش هم داشته‌اند. ابزار دیگری که در فلورس کشف شد، نشان داد شاید آن‌ها ۸۰۰ هزار سال پیش هم زندگی می‌کرده‌اند. البته معلوم نیست چگونه وارد فلورس شده‌اند. احتمال دارد آن‌ها از اجداد اولیه انسان مدرن فرگشت پیدا کرده باشند، یعنی از هوموارکتوس (Homo erectus) یا یک گونه آفریقایی دیگر، اما چگونگی سفر آن‌ها به اندونزی نامعلوم است.

فسیل انسان دنیسووا

فسیل انسان دنیسووا

۲. انسان‌تبار دنیسووا(Denisovan humans): در ابتدا گمان برده شد استخوان انگشت پیدا شده در غار دنیسووا(Denisova) واقع در کوه‌های اطلس نواحی سیبری متعلق به انسان نئاندرتال است، یعنی نزدیک‌ترین پسرعمو(cousin) و خویشاوند فرگشتی ما. اما سوانت پابو(Svante Pääbo)، بیولوژیست سوئدی نشان داد که استخوان فوق مربوط به یک گونه جدید از انسان است. تصور می‌شود این گونه جدیدتر از انسان فلورسی باشد. همچنین پابو(بیولوژیست) تشخیص داد که مردان و زنان امروزی ساکن در ناحیه ملانزی( فیجی، وانواتو، جزایر سلیمان، کالدونیای جدید، پاپوآ گینه نو و..)، حاوی ۴-۶ درصد از دی‌ان‌ای دنیسووا هستند.

۳. جنوبی کپی سدیبا(Australopithecus sediba) که توسط مت برگر(پسر دکتر برگر، کاشف نالدی) در مالپای(Malepa) آفریقای جنوبی پیدا شد. تصور می‌شود قدمت سدیبا به ۲ میلیون سال پیش برسد. اهمیت آن‌ها در این است که اسکت‌شان تغییر کرده و از روی درخت به زمین آمده‌اند و می‌توانسته‌اند راه بروند. البته راه رفتن‌شان عجیب بوده است، برگرداندن پاها به داخل و فشار بر لبه‌های بیرونی پا. بعضی دانشمندان می‌گویند، راه رفتن که معروف‌ترین ویژگی گونه‌ی ما انسان‌هاست، احتمالا بیش از چند بار تغییر در سیر فرگشت انسان داشته است.

چهره بازسازی شده سدیبا

چهره بازسازی شده سدیبا

۴. و نئاندرتال‌ها، که حدود۴۰هزار سال پیش در اروپا منقرض شده‌اند. رابطه نئاندرتال‌ها با گونه انسان‌ها بحث‌برانگیز بوده است. ایده اول می‌گفت ما از آن‌ها فرگشت پیدا کرده‌ایم که بعدها رد شد. یعنی ما خود یک گونه جدا آن‌ها هستیم. البته تحقیقات اخیر پابو(بیولوژیست سوئدی) نشان می‌دهد که نئاندرتال‌ها در دی‌ان‌ای ما زنده هستند. حدود ۲تا۴ درصد از دی‌ان‌ای نئاندرتال‌ها در انسان‌های مدرن(خود ما) یافت می‌شود. این یعنی اجداد ما و نئاندرتال‌هایی که از آفریقا خارج شدند همیشه در حال جنگ نبوده و با هم جفت‌گیری داشته‌اند.