انتخاب خویشاوندی یا انتخاب گروهی؟

مقاله ای مفصل که به جنجال اخیر در دانش بیولوژی فرگشتی می پردازد.

در این نوشته می خوانیم جامعه علمی درباره اینکه ژن ها، به صورت خانوادگی به ارث می رسند یا گروهی، دچار اختلافات جدی شده اند. گروهی که داکینز و پینکر  آن را رهبری می کنند، مدعی هستند انتخاب قوم و خویش یا kin selection در واقع عاملی است که به شکل غیرمستقیم باعث می شود دست کم نیمی از ژن های شما که در بدن خواهر و برادرتان هست به ارث برسد و برای همین است موجودات برای اعضای خانواده‌شان فداکاری می کنند.

در مقابل، گروه دیگری که ادوارد ویلسون از اعضای معروف آن هستند، معتقدند انتخاب گروهی یا group selection عاملی ست که باعث می شود یک موجود خودخواه، برای بهروزی گروه اش، از خود فداکاری نشان بدهد.

می بایست در نظر داشته باشید که هر دو گروه می پذیرند که فرگشت در سطح ژن رخ می دهد نه موجود. یعنی این ژن ها هستند که ماشین های تکثیر شونده شان را هدایت می کنند و در صورتی که صفتی به تکثیر ژن ها کمک بکند، انتخاب مثبت می شود.

انتخاب خویشاوندیبنابراین اگر به نفع ژن باشد که در بدن برادر یا خواهر مان به بقا ادامه بدهد، ما خودمان را برای برادر یا خواهرمان فدا می کنیم.

اختلاف از جایی است که شواهدی نشان می دهد انتخاب قوم و خویش که در زنبورها توضیح داده شده است، بر اساس اطلاعات غلط بوده است. ابتدا تصور می شد که یک ملکه زنبور تنها با یک نر جفت گیری می کند پس همه سربازان، برادر خواهر هستند.

اما امروز نشان داده شد که گاها بین ۸ تا ۲۰ جفت گیری متفاوت انجام می شود. مثلا نشان داده شد که تنوع ژنتیکی مانع از بروز انگل در جمعیت زنبورهاست. این گروه پیشتر با یک مدل ریاضی حتی می توانستند پیش بینی بکنند که یک موجود چقدر فداکاری می کند:

شما جان تان را برای نجات دادن چند نفر به خطر می اندازید؟ مطابق این فرمول، شما برای نجات دو نفر از خواهران یا برادران تان یا ۸ تا از عموزاده هایتان حاضر به خطر کردن هستید. اولی ها نصف ژن شما را حمل می کنند و دومی ها یک هشتم‌اش.

اما طرفداران انتخاب گروهی نشان داده اند ظاهرا نیازی نیست که فرگشت صرفا در سطح ژنی عمل بکند، بلکه اگر یک رفتار در گروه باعث بهروزی همه اعضا باشد، گروهی که این اعضا را دارد انتخاب مثبت می شود. اما معما اینجاست:

اگر در یک گروه، تنها یک نفر خودخواه باشد، در طی نسل ها آیا نبایستی انتظار داشته باشیم که او در گروه حداکثر بشود؟او از فداکاری دیگران سو استفاده کرده و بیشتر و بیشتر تکثیر می کند تا نسل فداکاران بر بیوفتد. اما ظاهرا که این‌گونه نیست.

یک مطالعه بروی باکتری ها و صفات مقاومت آنتی بیوتیکی این موضوع را روشن کرده است. صفت مقاومت آنتی بیوتیکی به این معنی‌ست که باکتری از خودش ماده ضد آنتی بیوتیک ترشح می کند که مانع از مرگ باکتری در مواجه با آنتی بیوتیک می شود.اما باکتری هایی که در نزدیکی باشند و ترشح هم نکنند سود می برند.

فکر کنید که هم باکتری های فاقد ژن (خود خواه و سواری مجانی بگیر) هستند و هم باکتری های با این ژن. گروه هایی تشکیل می شود که در آن از هر دو هست. این گروه ها، شروع به تکثیر می کنند ولی در شرایط خاص،وقتی گروه های با فداکاران (واجد ژن) بیشتر باشند، در نهایت رشد بیشتری هم می کنند، اگرچه سوای مجانی بگیران (فاقد ژن) همچنان در بعضی گروه ها، دست بالا را خواهند داشت. به این ترتیب یک انتخاب در سطح گروهی رخ می دهد که گروه های با دیگرخواهان بیشتر، در نهایت اکثریت می شوند.

این اتفاق دقیقا در دو آزمایش جداگانه رخ داده است.

نویسنده در انتها می نویسد که هر دو گروه ظاهرا دارند یک چیز را توصیف می کنند. طرفداران انتخاب قومی می گویند که در بیشتر مواقع با همین تئوری می شود موضوع را توضیح داد و موارد اندک را می شود استثنا به حساب آورد. طرفداران انتخاب گروهی می گویند در واقع همه توضیحات قدیمی با انتخاب قومی را می بایست با انتخاب گروهی بازنویسی کرد.

از ما حمایت کنید!

تمام کتاب‌ها و فیلم‌های مستند در سایت به صورت رایگان ارائه می‌شوند.

اگر می‌توانید از ما حمایت کنید تا بتوانیم هزینه‌های نگهداری سایت را تامین کنیم

می‌خواهم کمک کنم

برو به صفحه اول سایت